Sunday, 24 December 2017

აჭარის ,,ტიპები" ჟურნალ მხედარში

1920 წლის ივლისში ბათუმის ოლქიდან  ბრიტანული ჯარი და ადმინისტრაცია გავიდა, მათი ადგილი ქართულმა ჯარმა და ქართულმა ადმინისტრაციამ დაიკავა გენერალ-გუბერნატორის ბენია ჩხიკვიშვილის ხელმძღვანელობით. ქალაქში ჩატარდა აღლუმი, აღიმართა რესპუბლიკის სამფეროვანი დროშა, მოსახლეობა ზეიმობდა, თუმცა საქმე ასე მარტივადაც არ იყო.  აჭარის მოსახლეობის ერთი ნაწილი პრო-თურქულად იყო განწყობილი. მოსახლეობის ეს ნაწილი, მართალია უმცირესობას წარმოადგენდა, მაგრამ ისინი არცთუ ცოტანი და ამავდროულად სახიფათონი იყვნენ. მათ ქართული ჯარის წინააღმდეგ ბრძოლის გამოცდილებაც კი ჰქონდათ. პირველად მაშინ როდესაც 1918 წლის მარტსა და აპრილში როდესაც ოსმალური არმიის 37-ე დივიზია აჭარას მოადგა, პრო-თურქულად განწყობილმა აჭარლებმა  ,,ჩეტნიკთა" რაზმები შექმნეს და ოსმალურ ჯართან ერთად ებრძოდნენ დანარჩენ ქართველებს. ადგილორბივ ქართველთა - აჭარელთა ნაწილის ასეთი ქცევით გაცეცხლებულმა  საზოგადო მოღვაწემ ამ კუთხისავე წარმომადგენლემა თავადაც  მუსლიმმა ჰაიდარ აბაშიძემ ჟურნალ ერთობაში სტატიაც კი დაწერა სათაურით - ,, მოღალატე აჭარას". რომელიც იწყებოდა სიტყვებით - ,,მოძმეთა გულში ლახვრის ჩამცემო, ძმის სისხლში გასვრილო, მოღალატე და უსინდისო აჭარავ! . შენ მიწასთან გაასწორე სამაჰმადიანო საქართველოს სახელი, შენ მას ახადე ნამუსი, შენ შეურაცხყე და წაბილწე ჩვენი წარსული და მომავალი ... ". 
 მეორედ კი აჭარელ ,,ჩეტნიკთა" რაზმმა 1920 წლის გაზაფხულზე ბათუმის ოლქში ხულოს მხრიდან შესულ ქართულ რეგულარული ჯარის ნაწილებს შეიარაღებული  წინააღმდეგობა გაუწია  და თავდაპირველად უკუაგდო კიდეც . 1920 წლის ივლისში ყველა ეს წინააღმდეგობა გარეგნულად დაძლეული იყო, მოსახლეობის ერთი ნაწილი ქართულ ჯარს სიხარულით ხვდებოდა, ხოლო მეორე ნაწილს იარაღი დაეყარა, თუმცა მათი მხრიდან ეს მხოლოდ დროებითი უკანდახევას წარმოადგენდა. მოსახლეობის ამ ნაწილის   კეთილგანწყობის მოპოვება საკმაოდ რთულ საქმეს წარმოადგენდა. ამ პირობებში განსაკუთრებით სიფრთხილის გამოჩენა იყო  საჭირო ბათუმის ოლქში შესულ სამხედროებსა  და ადგილობრივ მოქალაქეებს შორის ურთიერთობაში. სწორედ ამიტომ სამხედრო სამინისტროს კულტურულ-საგანმანათლებლო განყოფილებამ ჟურნალ ,, მხედარის" ნომრებში დაბეჭდა რამდენიმე ჩანახატი , ,,აჭარის ტიპების" შესახებ, რათა ჯარისკაცთათვის ადგილობრივთა  ჩაცმულობა, ჩადრიანი ქალები და ფესიანი ჩაის გამყიდველი უცხო და მიუღებელი არ ყოფილიყო. 



                                                                                                                                   დიმიტრი სილაქაძე

Wednesday, 13 December 2017

ჩანახატები პირველი რესპუბლიკის ჯარის ცხოვრებიდან



საქართველოს პირველი რესპუბლიკის სამხედრო სამინისტროს კულტურულ-საგანმანათლებლო სექცია 1920 წლის 26 მაისიდან ამავე წლის 5 დეკემბრამდე გამოსცემდა ყოველკვირეულ ჟურნალ ,,მხედარს." გამოცემას რედაქტორობდა ნიკო კურდღელაშვილი, ჟურნალი უფასოდ რიგდებოდა ჯარის ნაწილებში, ხოლო გასაყიდი ფასი თავიდან  შეადგენდა 10 მანეთს,  ბოლოს კი ფასი 25 მანეთზე ავიდა. სულ დაიბეჭდა  27 ნომერი.  ჟურნალში იბეჭდებოდა მთავრობისა და სამხედრო სამინისტროს ოფიციალური ბრძანებები; სამხედრო-პოლიტიკური ხასიათის სტატიები;  ინფორმაციები ომში დაღუპული სამხედროების შესახებ; მხატვრული ნაწარმოებები,  ჯარისკაცთა შემოქმედება, მათ შორის პოეტ ტერენტი გრანელის ლექსები, რომელიც იმ პერიოდში რეგულარულ არმიაში გადიოდა სამხედრო-სავალდებულო სამსახურს.  გარდა სტატიებისა და ლექსებისა, ფოტოებისა,  ძალიან საინტერესოა ჟურნალში დაბეჭდილი ჩანახატები - პირველი რესპუბლიკის ჯარის ცხოვრებიდან: ქვეითების გადასვლა შეტევაზე, საგუშაგოზე ჩაძინებული ჯარისკაცი, დეზერტირები, რადიოსადგურზე მომუშავე ოფიცერი, სამხედროთა პორტრეტები  და ა.შ 

Thursday, 9 November 2017

რუსული კავალერია თბილისთან 1921 წლის 24-25 თებერვალს




რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის ყველაზე დრამატულ მომენტში 24 თებერვლის საღამოს გენერალმა გიორგი კვინიტაძემ ჩათვალა, რომ მოწინააღმდეგის ცხენოსანი შენაერთები ქართული არმიის დაუცველ ფლანგებს გარს უვლიდნენ და დედაქალაქის დამცველ ძალებს ალყაში აქცევდნენ. საინტერესოა ამ ცხენოსანი შენაერთების პირადი შემადგენლობის რაოდენობის გაგება, საფრთხის რეალურობის განსასაზღვრად. გვარდიის იმერეთის მეორე ათასეულის მეთაური აკაკი კვიტაიშვილი წერდა , რომ ,,კუროჩკინის" დივიზია სინამდვილეში მხოლოდ ერთ ბრიგადას წარმოადგენდა და ეს ბრიგადა სულ 700-800 ,,ჯახრიკა" ცხენებზე შემჯდარი ცხენოსნებისაგან შედგებოდა და ეს ძალა გარს უვლიდა ქართველთა თავდაცვის მარცხენა ფლანგს, ხოლო მარჯვენა ფლანგს კი 1200-მდე ცხენოსანი. კვიტაიშვილის ამ მონაცემში რამდენიმე შეცდომაა, კუროჩკინი სინამდვილეში იყო მე-18 ცხენოსანი დივიზიის მეთაური კურიშკო, რომელიც ქართველებმა 17 თებერვალს მოკლეს  და მისი დივიზია თბილისთან არა ერთი არამედ, ორი ცხენოსანი ბრიგადით  იყო წარმოდგენილი. თბილისის თავდაცვის მარცხენა ფლანგისათვის ასევე უნდა შემოევლო მეორე მე-12 ცხენოსან დივიზიის ორ ბრიგადას. რაც შეეხება ქართველთა თავდაცვის მარჯვენა ფლანგს, ამ ფლანგის გარსშემოვლა ევალებოდა  მე-20 მსროლელი დივიზიის საკვალერიო პოლკს და სომხური წითელი არმიის ცხენოსან ბრიგადას. ცალკე შენაერთების ჩამოთვლა დაზუსტებულ პასუხს არ გვაძლევს ამ ძალების პირადი შემადგენლობის შესახებ. 

Thursday, 2 November 2017

პირველი რესპუბლიკის გენერალიტეტის კარიერა რუსულ არმიაში ნაწ.1

საქართველოს პირველი რესპუბლიკის არმიაში სამი წლის მანძილზე  რამდენიმე ათეული გენერალი მსახურობდა. თითოეულმა საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადებამდე სამხედრო განათლება მიიღო და სამსახური დაიწყო რუსეთის საიმპერატორო არმიაში. საინტერესოა თუ რა გამოცდილება და განათლება უმაგრებდა მათ ზურგს დამოუკიდებელი საქართველოს არმიის მშენებლობის პროცესში.  ამიტომ ამ  ბლოგში  წარმოგიდგენთ მოკლე ინფორმაციას დამოუკიდებლობის პერიოდის ქართული არმიის მთავარსარდლებისა და გენერალური შტაბის უფროსების  კარიერის ძირითადი მომენტების შესახებ რუსულ არმიაში. ბლოგის შემდეგ ნაწილში კი შემოგთავაზებთ რესპუბლიკის არმიის სხვა მნიშვნელოვანი გენერლების შესახებ ანალოგიურ ინფორმაციას.

Tuesday, 31 October 2017

გენერალ გიორგი კვინიტაძის სამხედრო კარიერა 1892-1918 წლებში


დაიბადა -1874 წლის 21 აგვისტოს
სამხედრო განათლება: 1892 წელს დაამთავრა თბილისის კადეტთა სასწავლებელი; 1892-1894 წლებში სწავლობდა და დაამთავრა პეტერბურგის კონსტანტინეს სამხედრო სასწავლებელი პირველი თანრიგით; 1907-1910 წლებში სწავლობდა და დაამთავრა გენერალური შტაბის აკადემია პირველი თანრიგით. ასევე გენერალური შტაბის აკადემიის დამატებითი კურსი ,,წარმატებით".

Saturday, 8 July 2017

უცნობი გმირები ოსიაურის ბრძოლის ველიდან - 19 წლის ჯარისკაცი და მოწყალების და

რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომში დაღუპული გვარდიელები
ოსიაურის ბრძოლის მონაწილე ჯარისკაცის ილიკო რამიშვილის მოგონებების ერთი ეპიზოდი ბრძოლის ველიდან : ,,აქ მინდა მოვიყვანო ოსიაურის ბრძოლის ერთი ეპიზოდი. დილაადრიანად ცენტრალური ფრონტის ჯარებით გავედით ფრონტის ხაზის დასაკავებლად. მივადექით ტყეს, რომელიც გადაჭიმული იყო რკინისგზის ხაზიდან მდინარე მტკვრამდე. ჩვენ გავჩერდით ამ ტყესთან.
ამ დროს გამოჩნდა ცხენზე შემჯდარი ცენტრალური ფრონტის ხელმძღვანელი გენერალი მაზნიაშვილი. ის უკმაყოფილო დარჩა ჩვენ მიერ დაკავებული პოზიციით. გასცა განკარგულება ავყრილიყავით, გაგვევლო ტყე და დაგვეკავებია ფრონტის ხაზი ისე, რომ ტყე ჩვენ უკან მოქცეულიყო. ჩვენც ასე მოვიქეცით.
გავიშალეთ ერთი-მეორედან დაშორებით 15-20 ფეხის ნაბიჯზე და დავწექით თოვლიან მიწაზე.
იმ დღეს ჩვენს ფრონტს არ ქონდა დავალებული აქტიური მოქმედება. ჩვენ უნდა ჩავბმულიყავით ბრძოლაში იმ შემთხვევაში თუ მტერი გადმოვიდოდა შეტევაზე ამ მიმართულებით.
ჩემს მარჯნივ იწვა, ყმაწვილი იქნებოდა 19-20 წლის, შავ ბუშლათაში გამოწყობილი.
დილიდანვე გაჩაღდა საარტელერიო დუელი ორივე ფრონტებს შორის.
მტრის ყუმბარები სკდებოდნენ, ხან ჩვენს უკან, ხან ჩვენს წინ და ზიანს არ გვაყენებდენ.
უცბად ერთი ყუმბარა სულ ახლოს გასკდა.
როდესაც ზუზუნი და ხმაური შეწყდა მე ავწიე თავი და გავიხედე მარჯვნივ.
ჩემ მეზობელს არც ხმა ამოუღია და არც განძრეულა მაგრამ რაღაცნაირად ჩაიფუყა და თავი ჰქონდა ჩარგული თოვლში.
ამ დროს ფრონტის ხაზის გასწვრივ გამოჩნდა ახალგაზრდა გოგონა - მოწყალების და. ის მიდიოდა ყველა ჯარისკაცთან და ეკითხებოდა - როგორ ხარ? როდესაც ჩემთან მოვიდა, მე ვუპასუხე რომ მე კარგად ვარ მაგრამ აი იმ ყმაწვილს მიხედე-მეთქი.
მან გადაირბინა მასთან, აუწია თავი და ჩაიქნია ხელი.
ყუმბარის ნატეხი თავში ჰქონდა მოხვედრილი და ჩაემტვრია თავის ქალა. ამიტომ იყო, რომ არც განძრეულა და არც ხმა ამოუღია. ვერც ის გოგონა ვერ გავიგე ვინ იყო, ვინც ასე თავგანწირვით იცავდა სამშობლოს დამცველებს.
რამდენი ვინანე მერმედ, ჩემ ცხოვრებაში, რომ არ გავიგე იმ ჯარისკაცის გვარი და სახელი, რომელმაც ასე უსიტყვოდ შესწირა თავი საქართველოს.
და აგრეთვე იმ გოგონასი, რომელიც საარტილერიო ცეცხლის ქვეშ, ასე თამამად და გაბედულად უვლიდა ფრონტის ხაზსს და უჩენდა დახმარებას დაჭრილებს."



Saturday, 27 May 2017

რატომ მიყვარს საქართველოს პირველი რესპუბლიკა?


1. მრავალსაუკუნოვანი ხვეწნის, წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ მოხერხდა ის, რომ ევროპა, რუსეთის გვერდის ავლით შემოვიდა საქართველოში.
2. დამოუკიდებელ საქართველოში პირველად ჩამოვიდნენ დიდი ბრიტანეთის მომავალი პრემიერ-მინისტრი, ბელგიის მოქმედი იუსტიციის მინისტრი; ქართული დიპლომატია თავის მომავალს არკვევდა არა გარსევან ჭავჭავაძისა და პოტიომკინის შეხვედრებზე, არამედ კარლო ჩხეიძის შეხვედრებზე ლოიდ ჯორჯთან, სტეფან პიშონთან, ჟორჟ